HOA ĐÁ

Thứ Ba, 29 tháng 11, 2011

Những con khỉ không hỏi tại sao

Có một câu chuyện xưa lắm...

Xưa đến nỗi tôi không nhớ là ai đã kể cho tôi nghe và lúc nào, chỉ nhớ là nó liên quan đến vài con khỉ, một cái chuồng, một trái chuối và một bình chữa lửa.

Tôi xây một cái chuồng rộng cỡ cái phòng ngủ, và lùa năm con khỉ vào một phía. phía còn lại tôi để một trái chuối, rồi tôi cầm bình chữa lửa đứng đợi. Khỉ thì thích ăn chuối, nên không sớm thì muộn, một trong những con khỉ sẽ bắt đầu chạy về phía trái chuối. Khi nó làm như thế, tôi lấy bình chữa lửa xịt vào những con khỉ còn lại. Thay trái chuối mới nếu cần, và lập lại quá trình này.

Khỉ rất thông minh, nên chúng sẽ nhanh chóng nhận ra cái luật này: Nếu có con khỉ nào tiến về phía trái chuối, cả đám còn lại sẽ bị xịt bột chữa lửa, và để tự bảo vệ, cả đàn sẽ bắt đầu tấn công bất kỳ con nào có ý định ăn chuối.

Khi hiện tượng này xảy ra, tôi bắt một con khỉ ra khỏi chuồng, và thay vào đó bằng một con khỉ mới. Con khỉ mới sẽ gia nhập đàn, cố gắng kết bạn, và chắc chắn sẽ muốn ăn trái chuối, và những con khỉ còn lại, biết rõ điều gì sẽ xảy ra, sẽ tấn công con khỉ mới để ngăn không cho tôi xịt chúng. Sau vài lần, con khỉ mới sẽ hiểu ra, và bắt đầu tham gia tấn công nếu một con khỉ khác tiến về phía trái chuối. Khi hiện tượng này xảy ra, tôi bắt thêm một con khỉ trong số bốn con khỉ cũ còn lại ra khỏi chuồng, và thay vào đó bằng một con khỉ mới khác.

Sau khi lập lại quá trình đó vài lần, sẽ có một thời điểm không có con khỉ nào đang bị nhốt từng bị xịt bột chữa lửa; sự thật là chúng cũng chưa từng thấy cái bình chữa lửa tròn méo ra sao, nhưng mà điều hay ho là, chúng vẫn sẽ tấn công bất kỳ con khỉ nào đi về phía trái chuối!

Nếu con khỉ biết nói và hiểu được tiếng người, thì khi tôi hỏi tại sao chúng tấn công? Câu trả lời của chúng chắc hẳn sẽ là: “À! thiệt ra tôi cũng không biết tại sao, nhưng đó là cách chúng tôi hành xử ở đây.”

Thử suy nghĩ một chút

Về câu trả lời của con khỉ. Đã bao giờ chúng ta, con người, cũng có tư duy y như con khỉ hay không? Cùng nghĩ thử thôi.

Đi học, đi làm và cả những hình thức nghi lễ trong cuộc sống hàng ngày nữa có rất nhiều điều trở thành chân lý đơn giản vì thầy cô hay những người đi trước nói như thế. Chúng trở thành chân lý đơn giản vì chúng là “chân lý mà chúng tôi được dạy”. Không có ai mảy may nghi ngờ, liệu những chân lý đó có đúng hay không, liệu có áp dụng chúng vào thực tế cuộc sống được hay không.

Chẳng có ai dừng lại để nghĩ còn có cách nào làm đúng hay không, hay thậm chí đó có phải là cách làm đúng ngay từ thuở ban đầu hay không. Quy trình cứ được thực hiện như một quán tính, và bất kỳ người nào đề nghị thay đổi đều sẽ có thể bị tấn công , đã kích bởi những người còn lại. Đây cũng là sự hình thành các tín ngưỡng nhân gian mang mùi vị mê tín dị đoan mà phần đông chúng ta đã và đang trải qua.

Có hai loại câu hỏi: "Làm thế nào ?" & "tại sao ?"

Hỏi "làm thế nào" là hỏi hời hợt, nên câu trả lời cũng sẽ rất hời hợt.

Hỏi: làm thế nào để không bị tấn công?

Trả lời: Đừng đến gần trái chuối và cứ tấn công những con khỉ đến gần trái chuối. Chấm hết.

Hỏi “tại sao” bao giờ cũng sâu sắc hơn hỏi “làm thế nào”, nên câu trả lời cũng phải sâu sắc.

Hỏi: Tại sao lại tấn công những con khỉ đến gần trái chuối?

Trả lời: À, câu chuyện nó thế này thế này.

Hỏi tiếp: Nhưng bây giờ đâu còn ai cầm bình xịt đứng canh nữa đâu?

Trả lời: Vậy thì cứ ăn chuối đi!!!

Sự thật trong ngày

- Đa số không hỏi,

- Một số hỏi làm thế nào.

- Một ít, ít lắm, hỏi tại sao, và ... được ăn chuối .

---------o0o---------------

Quả thật chính đức Phật cũng đưa ra những quy luật tương ứng theo đó người ta có thể tìm được những phương hướng đích thực của mình, nhưng để bắt đầu Ngài đã liệt kê những tiêu chuẩn được coi như không chính đáng, không đầy đủ khi khuyên những người thuộc bộ tộc Kalama ở Kesaputta như vầy:

“Này các Kalama,
chớ có tin vì nghe lời thuật lại,
chớ có tin vì theo truyền thống,
chớ có tin vì nghe những lời đồn.
Đừng để bị dẫn dắt bởi uy quyền của kinh điển,
bởi luận lý siêu hình,
hay bởi sự xét đoán bề ngoài.
Đừng để bị lôi cuốn bởi những gì có vẻ đáng tin,
bởi thích thú trong những quan niệm võ đoán,
hay bởi ý nghĩ 'Đây là thầy ta'...

Nhưng này các Kalama, khi nào các người tự mình biết rằng các pháp ấy là thiện, là tốt, được người có trí tán thán, các pháp này nếu được thực hiện thì sẽ đem lại hạnh phúc và an lạc, thì các người nên chấp nhận chúng.“
(Tăng Chi Bộ Tập I, Kinh Các vị ở Kesaputta).

Chủ Nhật, 27 tháng 11, 2011

Thiền viện Panditarama - Myanmar

Hoà Thượng Thiền Sư

Thiền viện Panditarāma do HT U Pandita Sayādaw làm thiền chủ. Tuổi Ngài năm nay trên 80. Ngài đã từng làm thiền chủ và trú trì tại trường thiền Mahāsi Yeitha một thời gian, sau khi Ngài Mahāsi Sayādaw viên tịch. HT cũng từng đi nhiều nước Phương Tây để tổ chức các khoá thiền tập từ năm 1951, và được rất nhiều thiền sinh ngoại quốc cũng như trong nước kính ngưỡng.
Hiện nay Ngài không trực tiếp phỏng vấn thiền sinh nữa, nhưng thỉnh thoảng thuyết pháp khi các khoá tu Thiền Quán Nghiêm Mật tổ chức tại thiền viện hoặc trong rừng thiền. Tôi có dịp ghé thăm và định tu tại thiền viện này khi vừa đặt chân đến đất Miến, nhưng rồi “duyên lỡ làng” đành buồn bã trở về, tìm một nơi “trú ẩn” khác !

2. Cơ sở chính

Cơ sở chính nằm ở thủ đô Yangon, đi tốn khoảng 5 -7 Mỹ kim từ trường Đại Học Phật Giáo. HT thiền chủ trú trì thường ở cơ sở này để tiếp nhận thiền sinh và hướng dẫn thiền tập trong giai đoạn đầu. Cơ sở mặc dầu nằm trong lòng thành phố, nhưng khá yên tĩnh vì nó trệch vô trong làng một chút ! Diện tích đất không lớn lắm, nhưng nhờ xây dựng theo mô hình hiện đại, tất cả đều xây lầu 2 tầng, nên rất gọn và có quy cũ. Thiền sinh ở đây khoảng 100 vị đến từ nhiều nước khác nhau, cả Đông lẫn Tây. Khi thiền sinh đông, HT thiền chủ cho các thiền sinh kỳ cựu vào cơ sở thứ hai tu tập, trước là giải quyết nơi ăn chốn ở cho thiền sinh, mà đó cũng là nguyện vọng của thiền sinh nữa.

3. Cơ sở trong rừng (Thiền lâm Panditarama)

Cơ sở II nằm cách thủ đô khá xa, đi xe taxi khứ hồi tốn khoảng 20 Mỹ kim. Thông thường thiền sinh vào thiền viện chính rồi, khi nào tiện thì ban quản trị thiền viện sẽ sắp xếp đưa thiền sinh vào trong rừng bằng xe của thiền viện. Cơ sở thứ hai này rất lớn, cả 100 mẫu đất rừng. Thiền đường hai tầng khá rộng hoàn tất được mấy năm rồi. Phía trên dành cho chư Tăng và cư sĩ nam, phía dưới dành cho chư Ni và cư sĩ nữ. Một số cây nguyên sinh còn sót lại khi Thiền Sư tiếp nhận khu rừng này, một số đã và đang được trồng. Cốc am và các công trình phụ đang được xây dựng thêm.

Thiền sinh trong rừng thiền này không nhiều lắm. Khi chúng tôi đến thăm thiền viện, nghe Sư Pháp Luân nói lại hiện nay thiền sinh trung bình chỉ khoảng 50 – 70 vị. Sư Pháp Luân là người Việt Nam định cư ở Mỹ sau 1975, biết đến HT Thiền Sư nhiều năm nay. Hiện nay Sư là người thông dịch cho các thiền sinh Việt Nam tới đó tu không rành tiếng Anh.

4. Phương pháp

Cách thiền tập của thiền viện này, như người viết đã nói, vì truyền thừa từ truyền thống của Thiền Sư Mahāsi Sayādaw, nên cách tu hoàn toàn giống với các trường thiền theo mô hình của Ngài Mahāsi , nghĩa là hoàn toàn căn cứ trên bài Kinh Đại Niệm Xứ (Mahā-satipaṭṭhāna Sutta) trong Trường Bộ Kinh mà phát triển. Cũng quán niệm đủ Thân Thọ Tâm Pháp, nhưng chỉ khác biệt chút xíu, thay vì Đức Phật bảo các hàng đệ tử để tâm trước mặt (vùng mũi, nhân trung, hoặc chóp mũi), để theo dõi sự dài ngắn, nóng lạnh của hơi thở ra vào, v.v… Ở đây, thiền sinh được hướng dẫn để tâm nơi vùng bụng mà tôi đã trình bày sơ lược trong các bài khác.

Vì trường thiền chủ trương phát triển Thiền Quán (Vipassanā), nên không đặt nặng đến bốn trạng thái nhập định sắc giới như trong kinh thường mô tả, nhưng lại đề cao đến bốn trạng thái Thiền Quán (Vipassanā jhāna) thông qua quán Vô Thường, Khổ, Vô Ngã ngay trong tự thân.

(Xem tiếp: Vài trung tâm tu thiền ở Miến Điện -Thích Giác Hoàng)

Các trang webs của Thiền viện Panditarama:

http://web.ukonline.co.uk/buddhism/pandita.htm

http://www.panditarama.org/

Thiền Lâm Panditarama gồm nhiều cơ sở nằm giữa một vùng rừng núi. Nhà cất cao kiểu nhà sàn, nối với nhau bằng những lối đi thiền hành cũng được cất trên những cọc cao.